Historia Puszczy Niepołomickiej

Dzisiejszy las w niewielkim stopniu zasługuje na stare określenie Puszczy uszcza Niepołomicka to jedna z większych atrakcji turystycznych powiatu bocheńskiego. Dziś obszar puszczy obejmuje około 115 kilometrów kwadratowych i rozciąga się od Niepołomic do Bochni i Drwini. Pierwotnie puszcza ta zajmowała cały obszar Kotliny Nadwiślańskiej i ciągnęła się aż po Sandomierz. Ten zwarty kompleks leśny jest atrakcyjny nie tylko dla miłośników przyrody (rezerwat żubrów, rzadkie okazy flory i fauny, leśne uroczyska) i myśliwych, ale także dla wszystkich entuzjastów wycieczek rowerowych czy długich spacerów. Sprzyjają temu liczne drogi asfaltowe i dukty leśne przecinające puszczę wzdłuż i wszerz. W okolicach Bochni wjechać do puszczy można w Stanisławicach, Damienicach, Proszówkach, Baczkowie, Mikluszowicach. Oprócz atrakcji przyrodniczych, spotkamy tu wiele miejsc o ciekawej historii, siegającej nieraz wiele stuleci wstecz. Spróbujmy poznać te, które są w bezpośrednim sąsiedztwie Ziemi Bocheńskiej.

Historia Puszczy

ierwsza informacja o puszczy pochodzi z dokumentu z 1242 r., kiedy to to nazywano ją "Las Kłaj". W 1393 r. występują już pod nazwą "Las Niepołomicki", a w 1441 r. użyto po raz pierwszy nazwy "Puszcza Niepołomicka". Nazwa Niepołomicka pochodzi od staropolskiego słowa niepołomny, co znaczyło coś twardego, niezniszczalnego. Przez cały okres dziejów Polski puszcza była włsnością państwa - najpierw królów Polski (XIII - XVIII w.), a po rozbiorach przeszła na włsność skarbu państwa. Długie wieki puszcza była znakomitym terenem łownym, z którego korzystali królowie polscy. Drogą zwaną "Królewską" udawali się na polowania w głąb puszczy m.in. królowie: Kazimierz Wielki, Władysław Jagiełło, Zygmunt Stary, Zygmunt August, Stefan Batory, August II Sas. Polowano wtedy na grubą zwierzynę: niedźwiedzie, dziki, tury, łosie, jelenie, żubry, wilki. Puszcza też dostarczała drewna, a opiekę nad nią sprawowali wyznaczeni przez starostwo niepołomickie łowczy i leśniczy. Niestety w czasie zaborów Austriacy wycięli stary drzewostan, sadząc na to miejsce, szybko rosnący las sosnowy. Ogromne spustoszenia w drzewostanie puszczy poczynili również Niemcy, którzy drewno z puszczy wysyłali na fronty II wojny światowej. Właśnie okres II wojny światowej zaznaczył się walką na tych terenach, najpierw żołnierzy września 1939 r., a potem oddziałów partyzanckich. Wojna pozostawiła też po sobie mogiły żołnierzy polskich oraz zamordowanych Żydów z Bochni i Niepołomic.

Poszyna

egenda mówi, że nawa tego miejsca pochodzi od tragicznego wypadku jaki miał mieć tu miejsce w czasie jednego z polowań króla Zygmunta Starego. Król zażyczył sobie polowanie na niedźwiedzia, którego ponoć sprowadzono specjalnie z lasów litewskich. W czasie łowów rozjuszony niedźwiedź zatakował m.in. królową Bonę, która bedąc brzemienna spadła z konia i przedwcześnie urodziła syna. Dziecko umarło i zostało pochowane w kościele w Niepołomicach. Tak więc mówiono, że królowa pojechała do puszczy niejako "po syna", stąd dzisiejsza Poszyna. Tak naprawdę jednak ta leśna osada istniała już w 1365 r. - a więc jesze w czasach Kazimierza Wielkiego. Wielki entuzjasta łowów, jakim był Władysław Jagiełło, zlecił w 1394 r. cieśli Krupie budowę pałacu (dworu) i stajni dla koni królewskich w Posynie. Wkrótce ta puszczańska osada się rozbudowała i stanowiła kwaterę dla królewskich polowań. Oprócz drewnianego dworu, była tam zagroda i pole, oraz tartak i młyn na potoku Traczówka. Przez blisko dwa stulecia traczami w Poszynie była rodzina Bochenków, o czym wspomina jeszcze lustracja królewska z 1736 r. Wg podań, niedaleko Poszyny znajduje się miejsce zwane Na Zbóju, gdzie widoczne są tam ślady jak gdyby rowów, obwałowań i kopca. Tradycja przypisuje usypanie ich przez bandę zbójecką, która miała napadać i obrabowywać kupców, jadących śródleśną drogą.
Obecnie na Poszynie znajduje się rezerwat żubrów, do którego sprowadzono okazy z Puszczy Białowieskiej. Żubry niepołomickie mają też domieszkę krwi kaukaskiej. Niestety, te piękne zwierzęta można oglądać tylko za zezwoleniem służb leśnych ze specjalnej platformy widokowej.

Cmentarz wojenny na Osikówce

iedaleko Poszyny, przy drodze do Stanisławic, położony jest niewielki cmentarz wojenny, na którym pochowano 52 żołnierzy z 5 Pułku Strzelców Podhalańskich. Żołnierze ci, pod dowództwem kapitana Edwarda Szymańskiego, polegli 9 września 1939 r. w zażartej walce z Niemcami. Miejsce ich schronienia w puszczy, zostało ponoć ujawnione przez jednego z robotników tartaku w Kłaju, który potem z wyroku Polski Podziemnej został skazany na śmierć i rozstrzelany przez żołnierzy Armii Krajowej. Wg innej wersji, jedna z młodych mieszkanek Stanisławic była wówczas w lesie, zobaczyła żołnierzy polskich i przypadkowo zapytana przez jakiegoś żołnierza niemieckiego, przekazała mu tą wiadomość. Otoczeni przez Niemców, żołnierze próbowli wydostać się z okrążenia. Ci, którym się to udało, otrzymali schronienie i cywilne ubrania od okolicznej ludności. Większość (56) jednak zginęła i na zawsze spoczęła w puszczańskim uroczysku zwanym "Osikówka"
Zbiorowy grób otoczony jest łańcuchami na słupkach, w głębi stoją trzy duże betonowe krzyże. Na najwyższym umieszczona jest tablica z nazwiskami 49 poległych żołnierzy.

Zobacz więcej

o bitwie pod Poszyną

Mogiły żydowskie w Baczkowie

lesie na pograniczu Proszówek i Baczkowa znajduą się mogiły około 500 Żydów rozstrzelanych przez hitlerowców 25 sierpnia 1942 r. Ich śmierć była wynikiem likwidacji bocheńskiego getta w sierpniu tegoż roku. Dwa tysiące osób zdolnych do podróży załadowano do wagonów towarowych i wywieziono do obozu w Bełżcu. Pozostałych - głównie dzieci, ludzi starych i chorych, załadowano na ciężarówki i przewieziono do puszczy. Już kilka dni wcześniej Żydzi pod eskortą Niemców kopali doły-własne mogiły. Gdy rozpoczynali pracę, cyniczni Niemcy kazali im śpiewać:

Marszałek Śmigły-Rydz nie nauczył nas nic,
A Hitler złoty nauczył nas roboty

Po zabraniu ubrań i rzeczy należących do Żydów, Niemcy wykonali egzekucję, a serie z karabinów maszynowych długo słyszeli mieszkańcy pobliskich Proszówek. Wg niektórych świadków, jeszcze przez kilka dni ziemia miała się ruszać na miejscu kaźni.
Dziś zbiorowy grób jest ogrodzony metalowym płotem, a w środku znajdują się trzy kamienne tablice z napisami polskimi i hebrajskimi. Mogiła jest nieco zapomniana i zniszczona, a można do niej dotrzeć leśną drogą od strony Damienic (za szlabanem skręcamy w prawo) lub od Baczkowa (za szlabanem skręcamy w lewo).

[Strona główna] [Małe Ojczyzny] [Zabytki]

Wszelkie prawa zastrzeżone | www.bochenskie.republika.pl
2001-2005 J.Paprota